نقد فيلم:

نويسنده جيمز براردينلي

ترجمه مازيار فكري ارشاد

 بهترين هديه كريسمس امسال را پيتر جكسون به سينما داد. اين هديه يعني ارباب حلقه ها: بازگشت پادشاه نه تنها بهترين فيلم سال ۲۰۰۳ بود، بلكه يكي از دستاوردهاي ويژه صنعت و هنر سينما در سال هاي اخير به شمار مي رود. در واقع نهادن عنوان يك فيلم به ارباب حلقه ها غيرمنصفانه است. اين تحربه اي نوين از حماسه سازي، تصوير، عظمت، شكوه و سرگرمي است.

آخرين قسمت سه گانه ارباب حلقه ها به همان خوبي دو قسمت قبلي يعني ياران حلقه و دو برج است. معمولاً آخرين فيلم سه گانه ها آثار موفقي نيستند. مثل بازگشت جداي، پدرخوانده ۳ و انقلاب هاي ماتريكس و خيلي هاي ديگر. اما پيتر جكسون دست به سنت شكني زده و يك سه گانه عظيم سينمايي را به بهترين وجه ممكن به پايان برده است. بازگشت پادشاه نه تنها موخره خوبي براي يك تريلوژي به نظر مي رسد، بلكه حتي از دو قسمت قبلي هم بهتر است. جكسون در اين قسمت با پرورش موضوعات خوب دو قسمت قبلي و رها ساختن موضوع هاي ناموفق آن دو فيلم، سر و شكل مناسبي به قسمت سوم داده است. به مانند تماشاي دو برج، در بازگشت پادشاه نيز يك سري اطلاعات قبلي لازم است. بازگشت پادشاه دقيقاً از انتهاي دو برج شروع مي شود. آنجا كه دو هابيت به نام هاي فرودو و سم و موجودي به نام گالوم پا به سرزمين تاريك موردو مي گذارند. در اين ميان اتحاد گندالف جادوگر، آراگون، سكالوس و گيملي كوتوله توسط دوستان هابيت آنها يعني پيپن و مري در اثناي نبرد ايزن گارد برقرار مي شود.

كندترين بخش فيلم در قسمت هاي سفر فرودو و همراهانش به وجود مي آيد. در اينجا با فيلمي كند، كم تحرك و كسالت بار روبه روييم. اما چنان غرق داستان مي شويم كه خود را در ميانه نبرد پلنور فيلدز و همراه قهرمانان حس مي كنيم. لحظه هاي گيرا و تاثيرگذار، ممكن است قطره اشكي نيز بر چشم ها بنشاند و بعد فيلم  آن سرگرم كننده و جذاب مي شود كه در پايان فراموش مي كنيم كه سه ساعت و نيم گذشته است.

البته تفسير فيلم به كلكسيوني از لحظه هاي درخشان غيرمنصفانه است. قدرت بعضي از صحنه ها غيرقابل انكار است. تخصص جكسون در ساخت صحنه هايي است كه مو بر تن بيننده راست كند كه اين امر در سينما فاكتور مهمي محسوب مي شود و جكسون اين صحنه ها را به تناوب تكرار مي كند.جين سيسكل يك بار نوشت: يك فيلم به سه صحنه اساسي و به يادماندني نياز دارد تا از فيلم هاي بد فاصله بگيرد.

بازگشت پادشاه بيش از سه صحنه قدرتمند دارد.

فكر مي كنم سه عامل كليدي در موفقيت بيشتر قسمت سوم نسبت به دو قسمت قبلي تاثيرگذار بوده اند. اولين عامل پايان بندي و عاقبت ماجراست. آنجا كه پس از دو سال قصه به پايان مي رسد. دومين عامل، خود پيتر جكسون است كه مثل تالكين يك كمال گرا است. نبرد هلمز هر قدر هم نبرد عظيمي از كار درآمده باشد، در مقابل محاصره ميناس تيريث و نبرد پلنور فيلدز حقير به نظر مي رسد. رنج ها و مرارت هاي فرودو نيز پررنگ تر شده اند. جكسون درد و رنج هابيت ها را به شيوه اي اپراگونه روايت كرده است. قسمت هاي كرال موسيقي هاوارد شور نيز در اين راه بسيار موثر است.اين يك حقيقت است كه براي لذت بردن از اين فيلم بايد پيشينه شخصيت ها را بدانيم. ما دو سال گذشته را با داستاني شش ساعته همراه آنها گذرانده ايم.

براي كساني كه پايان هاي خوش را تحقير مي كنند، جكسون حيله اي به كار برده است. بازگشت پادشاه يك سكانس بيست دقيقه اي پاياني دارد كه به حوادث پس از پايان جنگ حلقه مي پردازد. اين سكانس محدوده زماني چهار ساله اي را در برمي گيرد و كليه راه هاي به پايان بردن قصه را مي پيمايد. فيلم دقيقاً براساس كتاب به پايان مي رسد. زماني كه فصل پاياني سه گانه چنين راضي كننده خاتمه يابد، احساسي مبهم در وجود تماشاگر باقي مي ماند، چرا كه داستان به پايان خود رسيده است.

وفاداران افراطي تالكين از قسمت سوم راضي نخواهند بود. اما اين فيلم براي آنها ساخته نشده. اين داستان تالكين است كه از فيلتر ذهن خلاق و تصويرپرداز جكسون عبور كرده. فيلم يك اقتباس خشك، بي روح و بي انعطاف از كتاب نيست. هر چند احتمالاً اين نظريه درستي است كه هر كتابي بهتر از فيلمي است كه براساس آن كتاب نوشته شده. اگر دوست داريد يك فيلم با جديت به متن داستان وفادار بماند، منتظر قسمت بعدي هري پاتر باشيد.

نمي شود به جكسون به خاطر انتخاب هايش ايراد گرفت. مقدار زيادي از داستان به ناچار حذف شده است. حتي بعضي از فصل هاي فيلمبرداري شده هم به خاطر مدت زمان طولاني فيلم كنار گذاشته شده اند. اما اين صحنه ها در نسخه دي وي دي قابل مشاهده اند.

بازي ها در بازگشت پادشاه درخشان تر از دو قسمت قبلي است. الايجاه وود به نقش فرودو عالي است. شال آستين، سم را به يك شواليه جنگجو تبديل كرده كه از اربابش در مقابل گالوم خائن دفاع مي كند. ويگو مورتنسن به آراگون فرصتي مي دهد تا به عنوان يك قهرمان چندوجهي ديده شود. جان نابل تازه كار در نقش دنتور محافظ گاندور، تلفيقي از زيركي و جنون را به نمايش مي گذارد. اورلاندو بلوم و جان ريز ديويز اين بار حضور كمتري دارند، اما لحظه هاي شاد فيلم را مي آفرينند. ميراندا اوتو به ايون قدرتي همپاي مردان پرشمار فيلم مي بخشد: بيلي بويد و دامينيك ماناهان اين شانس را دارند كه در برابر پيپن و مري خودي نشان بدهند. كيت بلنشت، ليوتايلر، هوگو ويونيگ و ايان هولم حضورهايي كوتاه دارند.اما دو نفر از بازيگران را جدا مي كنم. ايان مك كلن و اندي سركيس. براي اولين بار گندالف نقش پررنگي در سه گانه ارباب حلقه ها دارد. مك كلن گندالف جادوگر را به مانند عارف مسلكي كم حوصله و ماهر در نبرد جلوه گر مي سازد.در نشانه شناسي فانتزي گندالف بعد از مرلين بزرگ ترين جادوگر تاريخ است. سركيس بيش از آنكه در فيلم ديده شود صدايش به گوش مي رسد. گالوم يك موجود طراحي شده به وسيله كامپيوتر است كه الگوي خود را حركات بدن سركيس قرار داده است. ريزه كاري هاي حركات گالوم آن قدر پيچيده است كه اصلاً حس نمي كنيم او يك برنامه كامپيوتري است. جلوه هاي ويژه بازگشت پادشاه كيفيت اين بخش را ارتقا داده اند. آدم هاي درگير جنگ چيزي بيش از موجودات كارتوني طراحي شده با كامپيوتر به نظر مي رسند.

عكسها:

قسمت اول:

قسمت سوم: